به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، رویداد «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار ارزشمند، کمیاب و کمترشناخته‌شده موجود در مخازن کتابخانه ملی ایران طراحی شده است. در هر شماره از این مجموعه، یکی از منابع برجسته گنجینه معرفی و ویژگی‌های تاریخی، محتوایی و پژوهشی آن برای مخاطبان تشریح می‌شود.

پنجاه‌وسومین شماره این مجموعه به معرفی نشریه «اخبار مصور لندن» (The Illustrated London News) و انعکاس نخستین سفر ناصرالدین‌شاه قاجار به اروپا در این نشریه اختصاص دارد.

نخستین شماره نشریه «اخبار مصور لندن» روز شنبه ۱۴ مه ۱۸۴۲، به‌عنوان نخستین مجله مصور خبری جهان، به همت هربرت اینگرام منتشر شد. این نشریه در بخش عمده دوره فعالیت خود به‌صورت هفتگی انتشار می‌یافت، اما از سال ۱۹۷۱ فاصله انتشار شماره‌های آن افزایش یافت و سرانجام در سال ۲۰۰۳ به فعالیت خود پایان داد.

هربرت اینگرام، بنیان‌گذار «اخبار مصور لندن»، در ۲۷ مه ۱۸۱۱ در شهر بوستون در لینکلن‌شایر متولد شد و در ۸ سپتامبر ۱۸۶۰ درگذشت. او حدود سال ۱۸۳۴ کسب‌وکاری در زمینه چاپ و فروش روزنامه و کتاب در ناتینگهام راه‌اندازی کرد.

اینگرام در مقام روزنامه‌فروش دریافته بود که هرگاه روزنامه‌ها تصاویر یا اخبار تکان‌دهنده منتشر می‌کنند، فروش آن‌ها به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد. از همین رو، به فکر تأسیس روزنامه‌ای هفتگی افتاد که در هر شماره دارای تصاویر باشد. او به دلیل تأسیس نخستین مجله مصور، پدر روزنامه‌نگاری مصور شناخته می‌شود.

این مجله با قیمت شش پنس، در ۱۶ صفحه و همراه با ۳۲ تصویر حکاکی‌شده روی چوب منتشر می‌شد و عمدتاً مخاطبان طبقه متوسط را هدف قرار داده بود. در همان شماره نخست، تصاویری از جنگ افغانستان، سانحه برخورد قطار در فرانسه، انفجار یک کشتی بخار در کانادا و جشن بالماسکه در کاخ باکینگهام به چاپ رسید.

اهمیت تصاویر در این نشریه به اندازه متن‌های خبری بود؛ موضوعی که در سرمقاله نخستین شماره نیز به‌صراحت بیان شد. در این سرمقاله، هدف نشریه چنین عنوان شده است: «خود شکل و حضور رویدادها را در همان هنگام وقوع در دسترس عموم قرار دهد و هر آنچه هنر آشکار و ملموس حکاکی روی چوب بتواند به تصویر بکشد، از این پس برای بازنمایی هر موضوعی که توجه بشر را به خود جلب می‌کند، به کار گرفته خواهد شد.»

این مجله از همان آغاز با موفقیت چشمگیری روبه‌رو شد و نخستین شماره آن ۲۶ هزار نسخه فروش رفت. تنها چند ماه بعد، میزان فروش هفتگی آن از ۶۵ هزار نسخه فراتر رفت.

اینگرام برای تصویرگری رویدادهای اجتماعی، اخبار و مناظر شهرها و مناطق مختلف، از برجسته‌ترین هنرمندان روزگار خود بهره می‌گرفت. بدین ترتیب، طی دهه‌های متمادی فعالیت این نشریه، تقریباً تمامی جنبه‌های زندگی بریتانیای دوره ویکتوریا به‌صورت تصویری ثبت شد. رویدادهای ویژه نیز نقش مهمی در موفقیت و افزایش مخاطبان این نشریه داشتند.

نشریه «اخبار مصور لندن» یکی از مهم‌ترین منابع تصویری و خبری درباره سفرهای اروپایی ناصرالدین‌شاه قاجار به شمار می‌رود. این نشریه افزون بر گزارش‌های خبری، ده‌ها تصویر، نقشه و حکاکی روی چوب و در سال‌های بعد عکس‌هایی از سفرهای شاه ایران منتشر کرد.

نخستین سفر اروپایی ناصرالدین‌شاه در ژوئن و ژوئیه ۱۸۷۳ انجام شد و نشریه «اخبار مصور لندن» تقریباً هر هفته گزارش‌هایی از حضور او در بریتانیا منتشر کرد.

ورود شاه به بندر دوور، همراهی ناوگان سلطنتی هنگام ورود او به انگلستان، استقبال رسمی در ایستگاه چارینگ کراس، حرکت کالسکه شاه تا کاخ باکینگهام، دیدار با ملکه ویکتوریا، حضور در مراسم شهرداری لندن، مهمانی دوشس ساترلند، بازدید از کارخانه‌های اسلحه‌سازی و توپ‌های موسوم به «Woolwich Infants» و حضور جمعیت مردم لندن برای دیدن شاه، از جمله موضوعات و رویدادهایی بود که در این نشریه بازتاب یافت.

این نشریه برای پژوهشگران تاریخ قاجار اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا گزارش‌های مربوط به سفر ناصرالدین‌شاه معمولاً به‌صورت هفتگی منتشر شده و تقریباً تمام مراسم رسمی با تصاویر دقیق همراه بوده است. همچنین بسیاری از بناهای لندن، پوشش افراد، تشریفات رسمی و همراهان شاه با جزئیات در آن ترسیم شده‌اند.

مطالعه مطالب این نشریه، افزون بر ارائه اطلاعات تصویری و تاریخی درباره نخستین سفر ناصرالدین‌شاه به اروپا، امکان بررسی دیدگاه مطبوعات بریتانیا نسبت به ایران و شاه قاجار را برای پژوهشگران فراهم می‌کند.

نشریه Illustrated London News با شماره مدرک ۱۶۸۲۳۸۸ در مخازن کتابخانه ملی ایران نگهداری می‌شود و در اختیار پژوهشگران قرار دارد.

گفتنی است، فایل‌های حاوی صفحات منتخب این نشریه در قالب ۴ فایل، شامل تصاویر و گزارش‌های مربوط به سفر ناصرالدین‌شاه به لندن، در پیوست این خبر بارگذاری شده و برای مشاهده مخاطبان در دسترس است.